Heeft u ons artikel in Kavel & Huis al gelezen?

Heeft u ons artikel in Kavel & Huis al gelezen?

MBS Stijlvol in beton

Alles in het teken van het vrije uitzicht

Vanuit het dorp Rilland rijdend richting Bath ontvouwt zich dat typisch Zeeuwse landschap van een polder, een hoge dijk en daarachter de verwachting van een zeearm. Wat varen daar de grote containerschepen richting de haven van Antwerpen toch dicht langs de dijk. Daartussen lijkt zelfs een wit schip óp een verhoogde dijk te varen. Maar wacht even, het is geen schip. Het is een woning die hoog boven het landschap uit toornt. Irma en Wim Meeuwsen vertellen hoe al hun wensen in deze woning zijn uitgekomen en wat daar voor uitzonderlijk bouwproces voor nodig was. Vergeet even dat een woning wordt gebouwd volgens een uitgewerkt plan en tot op de cent uitgerekend bestek.

Het is nog best een steil stuk omhoog rijden om bij de woning uit te komen. Wim heeft het toegangshek al voor ons geopend en we kunnen de auto’s parkeren in de garage onder het huis, wat ook kan worden beschouwd als de kelder. Buitenom leidt een geasfalteerd talud achterlangs naar de voordeur. Met iedere stap omhoog is er meer en meer te zien van de omgeving tot er op woonhoogte helemaal vrij uitzicht is.
“Dat uitzicht is de belangrijkste reden waarom we precies hier ons huis wilden laten bouwen”, vertelt Wim als hij op zijn favoriete plek aan de robuuste keukentafel centraal in de woning plaatsneemt. Samen met Irma heeft hij dan al een rondleiding door het huis gegeven, waarover architect Sjaak Goud meer kan vertellen. Wim en Irma vertellen vooral honderduit over de omgeving. Wim: “Ik ben hier zes huisjes verderop geboren, ik heb leren zwemmen in de Schelde en kwam vaak in het kroegje dat hier stond. We hebben ons leven lang benzinestations gehad in de buurt. Je kunt er hier vandaan nog een zien.” Irma: “Dat uitzicht op de schepen en de haven van Antwerpen vinden wij prachtig. Er gebeurt zo veel, je blijft kijken.’’ Zo komt Wim op het ontwerp van de woning. “We vonden het belangrijk dat we vanaf iedere plek in huis vrij uitzicht hebben op de omgeving. Zeker over het water en de haven. Dat moest zo breed mogelijk zijn. We hebben zelf wat schetsen gemaakt en zijn daarmee naar een bevriende architect gegaan. Die kwam met drie ontwerpen waarvan er één direct raak was.”

Dijk eindigt in betonsculptuur

Die architect is dus Sjaak Goud, die graag toelicht hoe het ontwerp is ontstaan. “De suggestie van een schip? Ik hoor het voor het eerst, maar ik snap het wel. In die rechte lijnen als de boeg het schip en die verhoging als de brug kun je een schip zien. Maar mijn eerste opgave was het inpassen in het landschap. De wens van Meeuwsen was om vrij uitzicht te hebben, dus over de dijk bij het water. We kwamen al snel erop uit dat de woonlaag boven moest worden. Maar dan nog zou de hele woning boven de dijk (waar de woning op zou komen, red.) uitsteken. Om dat op te lossen is de dijk geleidelijk verhoogd, zodat het bijna niet opvalt. Daardoor ontstond een lang en recht perceel. Dat bepaalde de vorm van de woning, ook met rechte, lange lijnen. Alsof de verhoging van de dijk eindigt in een uitstekende betonsculptuur.”
Daarmee had Sjaak de opdracht die hij zichzelf had gesteld ingevuld: die van het aanzicht. “Maar dat kwam voort uit de wens van maximaal uitzicht vanuit de woning. Bij het ontwerp heb ik van binnenuit gedacht. De westgevel met uitzicht op een stuk natuur, het water en de haven was het belangrijkste. Dat werd die veertien meter lange oversteek met daartussen alleen maar glas.”
“Ik wilde dat open karakter ook in de indeling van de woonlaag doorvoeren. Het is vrijwel één grote ruimte die door hoogteverschillen wordt beleefd als afzonderlijke ruimtes. Daarom die hoogte van de woonkamer. Wim: “Dat effect is er zeker. In de zitkamer heb ik een heel andere beleving. Het leven overdag gebeurt hier aan tafel, in de avond verplaatsen we naar de zitkamer met de televisie of de haard aan.’’
Goud: “De hal is de verbinding. Als je bij de voordeur binnenkomt, word je optisch naar het licht aan het eind getrokken: daar gebeurt het. Terwijl je daar naartoe loopt, kom je de deuren naar de slaap- en badkamer, rechts de trap naar de kelder en links de zitkamer tegen en heb je je volledig georiënteerd.”

Eerst casco, dan verder zien

De hoofdvorm van het ontwerp had constructief wel wat voeten in aarde. Wim: “We wilden over die hele lengte van veertien meter absoluut niet tegen een paal aankijken en wilden liefst ook geen kozijnen zien. We hebben lange tijd gezocht naar een aannemer die dat kon, maar in de buurt was er niemand die dat aandurfde.” Ze kwamen uiteindelijk uit bij MBS-Kelderbouw in Soest, een specialist in bijzondere constructies voor kelderbouw. In het verlengde daarvan is het bedrijf ook in staat om complete constructies voor betonskeletbouw te ontwerpen en produceren. In overleg werd een cruciale knip in het bouwproces aangebracht: eerst het casco bouwen en dan pas verder zien. Goud: “Er lag wel een ontwerp waarin de detaillering was opgenomen, maar dat was te veel afhankelijk van hoe de betonconstructie zich zou gedragen. Volgens berekening mocht die vrij zwevende oversteek maximaal vijf millimeter zakken. Dat werd twee millimeter. Een verschil van een paar millimeter, maar wel essentieel bij glazen elementen die eronder perfect ingepast moesten worden.” De kozijnen van de glazen puien met vierdubbel glas moesten aan alle kanten in het beton wegvallen, wat de beleving van vrij uitzicht zou versterken.

Dezelfde taal

Voor Meeuwsen was dit ook een aanpak waar hij mee uit de voeten kon. “Omdat ik al een paar benzinestations had laten bouwen, kende ik de tegel- en glaszetters, stukadoors en schilders in de buurt die de afbouw konden doen. We spreken dezelfde taal en ik weet wat ik aan ze heb.”
Ook over die uitvoering is Goud zeer te spreken. “Dat kaarsrechte van de doorlopende dakrand was een vast gegeven. De livium lamellen met goten boven het balkon moeten iets afschot hebben voor de waterafvoer. Dat wordt een schuine lijn die tussen alle haakse lijnen hinderlijk opvalt. Dat is mooi recht afgetimmerd. Dat soort details zijn op meer plekken in de betonconstructie zelf weggewerkt en de constructie zelf is nergens in de woonlaag te zien. Bij een aantal keuzes hebben we bewust gewacht tot het casco stond. Daardoor is bijvoorbeeld de glazen deur tussen keuken en de hal weggelaten.” Het interieur met wandafwerking en meubels heeft Meeuwsen zelf uitgewerkt. Net als de basisvorm van het huis, is dat ook niet al te uitbundig. Bijzonder is de leerachtige wandbekleding in de hal en de keuze om in de zitkamer de wanddecoratie te beperken tot enkele schilderijen van de dijk met de kroeg die er voorheen stond. Irma: “We twijfelden even of we een van die afbeeldingen als fotobehang over de hele wand zouden doen, maar dat is zo definitief. Schilderijen vervang je makkelijker.’’ Wim: “Meer is ook niet nodig. We hoeven niet naar binnen te kijken, want buiten gebeurt al zo veel waar we van genieten.’’

‘Dit was een constructie in de buitencategorie’

De woning van Meeuwsen kon tot in detail uitgevoerd worden dankzij de uitzonderlijke betonconstructie van MBS-Kelderbouw. Genoeg reden om commercieel directeur Wim Looijengoed te vragen hoe dit huzarenstukje kon worden gerealiseerd.

Wat is er bijzonder aan de kelders van MBS-Kelderbouw?
“Wij doen in kelderbouw alles dat niet standaard is. We hebben een eigen fabriek met eigen tekenaars. We hebben de nieuwste software voor ontwerpen en berekeningen van betonconstructies. Wij verzorgen bovendien het gehele bouwtraject van het ontwerp en de vooronderzoeken tot aan de paalfundering, bronbemaling en de prefab bouw en plaatsing van de betonnen elementen. Wij doen de noodzakelijke geotechnische advisering en maken monitoringsplannen, waardoor we kunnen garanderen dat de kelder waterdicht is.”

Wat is er bijzonder aan de betonconstructie van deze woning?
“Dit was een constructie in de buitencategorie. We zijn gewend om kelders in betonnen modules te bouwen waar dan de woning in bijvoorbeeld houtskeletbouw als zelfstandige constructie op komt. In dit geval hebben we de constructie van de kelder geïntegreerd in de constructie van de woonlaag. Vanuit de kelder staat er centraal één zware betonnen kolom die alle krachten van de betonconstructie opvangt. Daardoor is het niet nodig om de overspanning dikker te maken en is de constructie niet zichtbaar in het ontwerp.”

De woning staat op een dijk. Had dat nog complicaties?
“Jazeker. Je mag en kunt niet zomaar iets op of in een dijk doen. Een bouwwerk kan een dijk verzwakken of juist versterken. Een dijklichaam dat aan een kant zwaarder wordt belast, kan zo je hele bouwwerk wegduwen. Om toestemming van de instanties te krijgen, moet je goed kunnen uitleggen hoe je iets wilt maken. Ook daar zijn wij weer experts in, qua bouwtechniek en de juiste procedures.”

Waren er meer voordelen aan het integreren van de kelder en de skeletbouw in één betonconstructie?
“Het ging meer om het integreren van de detaillering in de betonconstructie. Integreren van installaties en systemen en het maken van degelijke gevelaansluitingen vraagt om steeds meer meedenken in de detaillering. Daarvoor is het van belang dat wij op tijd in het ontwerpproces betrokken worden. In dit geval is het goed verlopen doordat we als één bouwteam werkten. Als ik daarbij een voordeel moet noemen, is dat het plafond. De dragende balken worden vaak onder het plafond gemaakt. Dat komen ze in het zicht en zou afbreuk doen aan de strakke lijnen. Dus bedachten we dat die ook erboven, aan de buitenkant kunnen.’’

MultiBouwSystemen BV (MBS Kelderbouw)
Energieweg 2
3762 ET, Soest
Postbus 115
3760 AC, Soest
035 58 81 888
www.kelderbouw.nl

Sjaak Goud Architecten
Nicolaes Maeslaan 1
4401 AE Yerseke
tel. : 0113 – 573976
www.sjaakgoudarchitect.nl

Hieronder een scan van ons artikel in Kavel & Huis.